TIN TỨC MỚI

Thứ Năm, 14 tháng 11, 2019

Nghịch lý đồng USD vẫn là vua dù tỷ trọng của Mỹ trong GDP toàn cầu đã giảm đi đáng kể, đã đến lúc trái đất điều hành theo một cơ chế khác?

Trong "trái tim" của kinh tế nhân loại có một sự mất thăng bằng nghiêm trọng. Mặc dù tỷ lệ GDP Mỹ trong kinh tế thế giới đã giảm đi đáng kể, vị thế của đồng đô la chẳng phải suy suyển. Sự thật là đồng đô la đang có vai trò quan trọng hơn chừng đáng có. Quần chúng sử dụng đồng USD do vì những người khác cũng sử dụng đô la, giống như mọi người đổ xô đi học tiếng Anh vì xung quanh có đa dạng người nói tiếng Anh.

Sự ách thống trị của đồng đô la gây ra một số bất tiện cho các đất nước kém phát hành hơn, trong khi nền kinh tế của họ bị rung lắc mỗi khi Mỹ thay đổi chính sách lãi suất hay đồng bạc xanh biến động. Hiện tượng này là yếu tố chính mà Thống đốc NHTW Mark Carney đưa ra đàm đạo trong 1 tài liệu tìm hiểu được lên tiếng tại hội nghị về chế độ tiền tệ diễn ra ở Jackson Hole vài 04 tuần trước.

Phân tích của ông Carney đã được phổ quát báo đưa tin nhưng chủ yếu là nói về việc ông ủng hộ Libra, đồng bạc số mà Facebook đang xây dựng. Đương nhiên, đó chỉ là một phần bé nhỏ trong lập luận của ông. Ông khẳng định vị thế "bá chủ" hiện thời của đồng đô la đang "ngày một gây ra đa dạng bít tất tay cho kinh tế toàn cầu" và cần phải sớm kết thúc vấn đề đó.

Năm 1971, dưới thời Tổng thống Richard Nixon, Bộ trưởng Vốn đầu tư Mỹ khi đó là John Connally đã nói với các bộ trưởng vốn đầu tư châu Âu rằng đồng USD "là tiền tệ của chúng tôi nhưng lại là rối rắm của quý khách". Theo Carney, sau 50 năm thì thông điệp của nước Mỹ đã được mở rộng ra là "bất kỳ rối rắm nào của chúng tôi cũng sẽ là rối rắm của các bạn".

Đồng đô la khiến cho bá chủ gây ra những hệ quả xấu như thế nào? Phân tích của Carney trích dẫn phân tích của phổ biến chuyên gia khác, trong đó có cả Gita Gopianth, chuyên gia kinh tế trưởng tại IMF. Nhân tố nằm ở hình thức ghi hóa đơn cho hàng hóa du nhập.

đô la Mỹ được lựa chọn khiến cho đồng bạc thanh toán trong ít nhất người tình các hóa đơn thương mại quốc tế, lớn gấp 5 lần tỷ trọng của Mỹ trong tổng kim ngạch nhập cảng hàng hóa của toàn trái đất.

Chẳng hạn, một nước du nhập dầu sẽ thanh toán bằng đô la Mỹ nhưng số dầu đó không hề đến từ Mỹ. Nếu đồng nội tệ giảm giá so với đô la, cùng vài lượng dầu tương tự sẽ bỗng ngột tăng giá, gây ra gánh nặng cho cư dân. Câu chuyện sẽ diễn ra tốt đẹp nếu như số tiền bị chênh lên được bù đắp bằng tăng xuất khẩu. Nhưng nếu như các thương lượng xuất khẩu cũng lấy USD khiến đồng bạc thanh toán, vấn đề đó sẽ không diễn ra. Kim ngạch xuất khẩu không đổi vì giá đô la không đổi. Vì vậy dù nước đó hưởng lợi trong khoảng việc chi phí đóng hộp (tính bằng đồng nội tệ) rẻ hơn nhưng sẽ phải mất phổ biến năm để khu vực xuất khẩu mở mang và tạo thêm phổ biến việc làm cho.

Phân tích năm 2017 của Gopinath và vài tác giả khác kết luận rằng đồng đô la tăng giá 1% so với các đồng tiền khác sẽ khiến tổng kim ngạch thương nghiệp giữa các giang sơn trên trái đất giảm 0,6% - 0,8%.

Các hóa đơn xuất nhập khẩu có USD là đồng tiền trả tiền phát triển hiệu ứng lan truyền. Do vì các tổ chức kinh doanh cần đô la để trả tiền nhập khẩu hàng hóa, họ cố gắng xây dựng một lượng dự trữ USD đủ lớn. 2/3 lượng chứng khoán được tạo ra trên toàn cầu và các quỹ dự trữ ngoại ân hận chính thức được định danh bằng đồng đô la Mỹ. Yêu cầu về USD tăng lên lại khiến cho Mỹ hạ lợi nhuận suất, yếu tố làm cho việc đi mượn bằng USD trở nên thú vị hơn. Vòng lẩn quẩn diễn ra khi các nước cần đô la để trả nợ, bởi vậy lại thích thanh toán bằng đô la Mỹ hơn, đẩy nhu cầu về đô la lên cao hơn nữa.

Carney dẫn lời Helene Rey, chuyên gia kinh tế tại trường buôn bán London, đánh giá "chu kỳ tài chính thế giới chính là chu kỳ của đồng USD". Nếu như đồng nội tệ của 1 nước có năng lực tài chính thấp hạ thấp giá so với đô la Mỹ, họ sẽ khó khăn có thể trả nợ hơn. Khi Fed tăng lợi nhuận suất, chi phí đi vay của các nước đang sản xuất sẽ tăng. "Tìm hiểu cho thấy tác động của việc Mỹ thắt chặt chính sách tiền tệ lên GDP các nước khác hiện đã tăng gấp đôi so với mức nhàng nhàng trong công đoạn 1990-2004, bất chấp tỷ lệ của Mỹ trong GDP toàn cầu giảm mạnh", Carney viết.

Thông báo của Thống đốc NHTW Anh cũng đặt thắc mắc liệu sự trỗi dậy của quần chúng tệ có thể phần nào khắc phục điều khi có thể tạo ra một đồng tiền dự trữ quốc tế thứ nhị. Lần cách đây không lâu nhất chuyện này xảy ra, chuỗi hệ thống nguồn vốn quốc tế đã trở nên hỗn loàn khi đô la mở đầu hất cẳng đồng bảng Anh. Một vài cho rằng việc thiếu vắng sự phối hợp giữa các nhà hoạch định chế độ tiền tệ trên toàn cầu là một nguồn cội khiến cho thanh khoản khan hiếm và làm cho cuộc Đại suy thoái trở nên tồi tệ hơn.

Theo ông, thay vì trông cậy tham gia China thì có một giải pháp tốt hơn là xây dựng một "hệ thống đa cực". Và đó chính là nơi mà đồng Libra của Facebook có thể bước vào. Nhưng ông cũng cho rằng một đồng tiền mới "tốt nhất là nên được cung cấp bởi khu vực công, có lẽ là duyệt màng lưới tiền số do các NHTW tạo ra".

Kể cả đối với nước Mỹ, sức mạnh của đồng đô la không phải lúc nào cũng đem đến lợi ích. Đúng là sự giai cấp của đồng USD đem đến cho Mỹ một số lợi thế địa chính trị cần thiết, ví dụ như kĩ năng trừng trị các nước nhà khác bằng cách cô lập họ khỏi chuỗi hệ thống trả tiền quốc tế dựa vào đồng đô la Mỹ. Tất nhiên, cầu USD tăng cao khiến tỷ giá tăng, khiến cho hàng hóa Mỹ đắt đỏ hơn.

Carney không có câu trả lời chính xác, nhưng ông đã đưa ra những nghi vấn hoàn toàn xác đáng. Ông chấm dứt bài diến thuyết ở Jackson Hole: "Hãy kết thúc sự cẩu thả bây giờ của hệ thống tài chính tiền tệ quốc tế và xây dựng một chuỗi hệ thống mới cân xứng với nền kinh tế thế giới nhiều chủng loại, đa cực đang dần nổi lên".

Thu Hương

Theo Trí thức trẻ/Bloomberg


Xem thêm: gia dat saigon

Đăng nhận xét