TIN TỨC MỚI

Thứ Ba, 25 tháng 6, 2019

Mổ xẻ đòn trừng phạt ông Trump vừa giáng xuống Iran

Tổng thống Donald Trump vừa tung thêm các lệnh cấm vận mới nhằm vào Iran, nhưng giới chuyên gia cảnh báo chúng sẽ không giúp Mỹ làm được mục đích, mà còn khiến tăng nguy cơ xung chợt trang bị.

Trừng phạt mới được đưa ra chỉ ít ngày sau khi ông Trump tham gia phút chót quyết định hủy chiến dịch quân sự Đương Đầu nước Cộng hòa Hồi giáo can dự vụ Tehran bắn hạ tàu bay trinh sát không người lái của Mỹ, và chưa đầy một tuần sau khi hai tàu chở dầu bị tiến công ở Vịnh Oman mà Washington quy kết Iran là thủ phạm.

Mổ xẻ đòn trừng phạt ông Trump vừa giáng xuống Iran
Tổng thống Trump giơ sắc lệnh áp đặt cấm vận mới lên Iran tại Phòng Bầu dục thuộc Nhà Trắng ngày 24/6. (Ảnh: Reuters)

Cấm vận lần này của chính quyền ông Trump nhằm cả tham gia lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. "Hành động ngày bữa nay là tiếp theo của một chuỗi những cư xử hung hăng của chính quyền Iran trong những tuần mới đây, trong đó có vụ bắn hạ tàu bay không người lái Mỹ", ông Trump tuyên bố trong khoảng Phòng Bầu dục ngày 24/6.

Nhà chỉ huy Mỹ khẳng định tiêu chí căn bản là chặn lại Iran không thực hiện được tranh bị hạt nhân và xong xuôi các hành động của nước này ở Trung Đông. Đương nhiên, một số chuyên gia đang đặt thành điều tính logic kế hoạch toàn bộ của ông Trump.

Cấm vận chỉ là "võ mồm"

"Các đòn trừng trị mới nhất chỉ là võ mồm; chúng không làm cho đổi mới các tính toán kinh tế với chính quyền Iran", báo Business Insider dẫn lời Ian Bremmer, nhà sáng lập và là Chủ toạ Đội ngũ Á – Âu.

Theo ông Bremmer, phương pháp tiếp xúc của Tổng thống Trump chẳng phải là về sự đổi mới hình thức mà là buộc người Iran phải "đến bàn thương lượng". Nhưng để chiến lược này phát huy hiệu quả, Ngoại trưởng Mike Pompeo phải xây dựng thành công một liên minh vượt ra ngoài Israel và các nước nhà Vùng Vịnh. Và, ông phải sắm phương pháp sử dụng triệt để "sự câu kết giữa áp lực Mỹ với hành xử của Iran" thì mới thực hiện được tiêu chí và đưa "các bằng hữu quay về phù hợp tác".

Nếu như chính quyền ông Trump xây dựng thắng lợi một liên quân "đa phương" thì khi đó "phổ biến khả năng người Iran sẽ đề nghị nhượng bộ", theo ông Bremmer.

"Kế hoạch này có thể hiệu quả. Nhưng rủi ro cao là nó có thể dẫn đến một sự leo thang gây xung bỗng nhiên quân sự", vị Chủ toạ Hàng ngũ Á – Âu phản hồi và bình luận thêm rằng, "ông Trump đang nỗ lực tránh viễn cảnh này nhưng tương tự không có nghĩa là nó sẽ không xảy ra".

Trên Twitter, Aaron David Miller, một học giả nổi tiếng tại Trung tâm Wilson và từng là cố vấn cho Bộ Ngoại giao Mỹ, đặt ra nghi vấn: "Lần cuối cùng trừng phạt khiến một nước thay đổi quan điểm về các lợi ích bình yên/ chính trị mấu chốt của bản thân và bắt buộc đầu hàng là khi nào?".

Cấm vận "chẳng hề chiến lược"

Bên cạnh đó, phổ biến cựu quan chức chính quyền Barack Obama chỉ trích lập luận của Tổng thống Mỹ tại chức rằng ông rút khỏi ký hợp đồng năm 2015 (JCPOA) là để chặn đứng một nước Iran hạt nhân. Theo họ, phiên bản thân ký hợp đồng này ra đời là vì chính nhân tố đó.

Tuần trước, Iran báo cáo sẽ bỏ vài giới hạn được đặt ra trong JCPOA và tăng cường khiến giàu uranium màn chơi thấp trong khi đẩy mạnh dự trữ. Lúc trước, doanh nghiệp giám sát hạt nhân Liên Thích hợp Quốc liên tiếp khẳng định Tehran vẫn tuân hành JCPOA, kể cả sau khi Mỹ tháo lui.

Trong số những ngôn ngữ phản đối ông Trump có Ned Price, cựu phát ngôn viên Hội đồng Bình yên non sông Mỹ thời Tổng thống Obama. Lên án cách thức tiếp cận của ông Trump với cuộc khủng hoảng Iran, Price cho rằng mục thực sự sự của một số cố vấn diều hâu của Tổng thống là gây sức ép lên Tehran đến mức phải đổi mới cách thức.

"Các lệnh cấm vận chẳng hề là một kế hoạch, và cũng không hề là mục đích cuối cùng. Chúng là phương tiện để thúc đẩy một kế hoạch hướng tới hồi kết", Price lập luận trên Twitter ngày 24/6. "Điều với cách tiếp cận của chính quyền bây chừ là chỉ tiêu của phe chắc nịch muốn sự đổi mới chế độ, chứ ko phải chặn đứng tranh bị hạt nhân Iran. JCPOA đã làm cho điều đó".

Thời gian trừng trị: Trước hội nghị G-20

Rockford Weitz, giáo sư và là giám đốc Chương trình Nghiên cứu hàng hải Trường Fletcher thuộc Đại học Tufts, nói với Business Insider rằng các đòn cấm vận mới không gây quá bất ngờ mà đó là sự tiếp diễn của chiến dịch gây sức ép tối đa mà chính quyền ông Trump đang đeo đuổi.

"Tôi nghĩ nó sẽ tiếp diễn đẩy người Iran vào chân tường, nơi họ phản ứng theo cách thức nỗ lực thay đổi hiện trạng", ông Weitz nói thêm.

Giáo sư Weitz cũng để ý tới hội nghị G20 sắp đến ở Osaka, Nhật Bản, tham gia cuối tháng 6 để kiếm tìm dấu hiệu về những gì có thể xảy ra tiếp theo.

"Rất thu hút về thời gian. Bằng phương pháp áp thêm trừng phạt, ông Trump tự cho mình thêm khoảng trống để có thể lùi lại trong khoảng vòng cấm vận mới nhất mà vẫn giữ được các cấm vận trước đó giả dụ ông muốn nhượng bộ với đồng chí nào đó đang run sợ về dòng chảy dầu mỏ".

Nói tóm lại, cấm vận có thể mang lại cho Tổng thống Mỹ đòn bẩy ngoại giao nào đó trong những tuần tới.

Một trong những tàu dầu bị tiến công ở Vịnh Oman mới đây là của Nhật Bản, và Tokyo kiếm được gần 80% lượng dầu lửa của nước này trong khoảng Trung Đông. Mỹ quy bổn phận cho Iran nhưng Tehran bác bỏ bỏ cáo buộc.

Ví như có thêm các cuộc tấn công nhằm vào tàu dầu trong khu vực, nó có thể sẽ khiến cho các đồng minh của Mỹ như Nhật Phiên bản run sợ, và càng làm cho tình hình vốn đã bao tay trở thành tinh vi. Vịnh Oman gắn kết với Vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz, một vùng biển ốm hẹp nhưng quan trọng sống còn với các hoạt động vận tải dầu lửa của trái đất. Bất cứ một sự ngăn cách hoạt động vận vận tải nào nơi đây đều có thể gây bất ổn cho các thị trường toàn cầu.

Trước tầm quan trọng tương tự, Tổng thống Trump cũng tỏ dấu hiệu ông không chỉ nhiệt tình tới nhân tố đó mà còn kêu gọi các nước hãy tự bảo vệ tàu của bản thân mình trên "hành trình luôn gian nguy" này.

Dường như đó, truyền thông Iran miêu tả các đòn trừng trị của ông Trump là dấu hiệu "sự vô vọng của Mỹ", còn Ngoại trưởng Javad Zarif lên Twitter chỉ trích các cố vấn của Tổng thống Mỹ, nghĩ rằng "rõ ràng" họ "coi thường ngoại giao" và "thèm khát chiến tranh".

Thanh Hảo


Xem thêm: dịch vụ nhà đất

Đăng nhận xét