TIN TỨC MỚI

Thứ Hai, 15 tháng 4, 2019

Những tầm soát và xét nghiệm người lớn nên làm theo chuẩn Mỹ: Việt Nam cũng nên vận dụng

Bạn chắc nhân thức nữ a ma tơ có đôi môi và thân hình nóng bỏng trong phim Tomb Raider, cô Angelina Jolie. Mẹ cô chết vì ung thư vú, cô được tầm soát ung thư vú và xác định mang thai gene BRCA1 gây ung thư vú.

Kỹ năng cô sẽ bị ung thư vú là 87%, nên thay vì phải đi khám rộng rãi lần và bối rối kì vọng căn bệnh ung thư vú phần lớn chắc chắn sẽ đến, cô chọn biện pháp cắt bỏ sớm luôn nhì vú cho chắc ăn.

Các hãng bảo hiểm y tế ở Mỹ thường hay tạo động lực chúng ta khám định kỳ, thỉnh thoảng còn thưởng cho những người đi khám toàn diện. Nguyên nhân là chi tiêu tầm soát và vấn đề trị sớm rẻ hơn rộng rãi so với chi tiêu nhân tố trị khi phát hiện trễ, nên sẽ dè xẻn cho hãng bảo hiểm.

Bài này sẽ nói đến những bệnh được tầm soát khi khám sức khoẻ định kỳ ở người lớn đang được vận dụng ở Mỹ. Các giải pháp tầm soát này được các hiệp hội y khoa khuyến cáo và luôn được đổi mới nếu cần thiết.

Nên chú ý đây là khuyến cáo tầm soát tiêu chuẩn cho những người tầm thường, còn nếu bạn có nguy cơ hay tiền sử gia đình về một bệnh nào đó, thì nên đọc thêm BS để có thể tầm soát sớm hay sâu hơn về bệnh đó.

Những tầm soát và xét nghiệm người lớn nên làm theo chuẩn Mỹ: Việt Nam cũng nên áp dụng - Ảnh 1.

Khuyến cáo tầm soát 2018

Gồm có:

-Khám định kỳ mỗi năm.

-Theo dõi cân nặng, chiều cao, BMI, huyết áp mỗi năm, có thể khiến cho các xét nghiệm cơ bản như công thức máu (CBC), xét nghiệm sinh hoá máu cơ bản (CMP).

-Tầm soát về uống rượu, hút thuốc, mập mạp, trầm cảm, chế độ chuyển di, quan hệ tình dục an toàn,…

Cholesteron

Kiểm tra lipid máu với phần lớn đại chúng >20 tuổi, có thể sớm hơn ví như có nguy cơ mái ấm.

Lặp lại mỗi 5 năm nếu thông thường. Nếu trong ngưỡng thất thường thì có thể thử sớm hơn.

Ung thư vú

- Thanh nữ >20 tuổi, tự khám vú mỗi 04 tuần 1 lần.

- Thanh nữ >40, khám vú với BS và chụp nhũ ảnh mỗi năm một lần.

- Giả dụ gia đình có tiền sử ung thư vú, buồng trứng, vòi trứng và phúc mạc, thì sẽ tầm soát các yếu tố di truyền đột biến gene gây ung thư (BRCA1 và BRCA2).

Ung thư cổ hủ tử cung

- Phụ nữ từ 21-65 tuổi, hay 3 năm sau khi bắt đầu có quan hệ tình dục.

- Pap smear mỗi 3 năm cho tới 30 tuổi, sau đó Pap smear và HPV typing mỗi 5 năm.

Ung thư đại trực tràng

- Tầm soát trên người 50-75 tuổi, có trường hợp tới 85 tuổi.

- Nội soi đại tràng (Colonoscopy) mỗi 10 năm.

- Xét nghiệm máu trong phân mỗi năm.

- Hoặc nội soi đại tràng sigma ống mềm mỗi 5 năm cố nhiên xét nghiệm máu trong phân mỗi 3 năm.

Đái túa tuyến phố

- Con đường huyết lúc đói (được chuộng hơn) hay tuyến phố huyết bỗng nhiên cho người >45 tuổi mỗi 3 năm.

Cao huyết áp

- Kiểm tra huyết áp tối thiểu mỗi năm 1 lần cho mọi lứa tuổi.

Ung thư tuyến tiền liệt

- Khám lỗ đít trực tràng và xét nghiệm PSA mỗi năm 1 lần cho người >50 tuổi, trong khoảng 40 tuổi đối với người da đen.

Thật sự khuyến cáo này có rộng rãi tranh luận vì không thấy chứng cớ thật sự có ích, nên mỗi nơi sẽ có bí quyết làm cho khác. Theo tôi nhân thức ở Anh họ không khiến PSA thường quy vì không thấy cải thiện tiên đoán, thậm chí có nơi không khuyến cáo khám trực tràng. Bạn nên trao đổi với BS của bạn.

Loãng xương

Những tầm soát và xét nghiệm người lớn nên làm theo chuẩn Mỹ: Việt Nam cũng nên áp dụng - Ảnh 2.

- Phụ nữ >65 tuổi hay sau tắt kinh ví như có nhân tố nguy cơ nên chụp DXA (xét nghiệm mật độ xương), sau đó tuỳ theo kết quả lần trước tiên mà quyết định chụp nhiều lần như thế nào.

HIV

Tầm soát HIV từ 18-65 tuổi, có thể lặp lại tuỳ theo nhân tố nguy cơ.

Ung thư phổi

Những người hút thuốc trên 30 gói/năm (số gói trong 1 ngày x số năm hút thuốc, đang còn hút hay bỏ dưới 15 năm), thì từ 55-80 tuổi nên được khiến cho CT phổi liều thấp mỗi năm để tầm soát ung thư phổi.

Khi đã bỏ thuốc được 15 năm hay có bệnh khác khiến cho giảm tài năng giải phẫu phổi thì ngưng tầm soát.

Chủng dự phòng

Những tầm soát và xét nghiệm người lớn nên làm theo chuẩn Mỹ: Việt Nam cũng nên áp dụng - Ảnh 3.

HPV9

Mọi thiếu nữ và nam giới từ 9 tuổi-26 tuổi đều nên chích đề phòng 3 liều.

Đương nhiên FDA vừa hài lòng cho sử dụng thuốc này tới 45 tuổi.

Cúm mùa ( Flu)

Mỗi năm trước mùa cúm, khác lạ là những người có nguy cơ cao (có bệnh đái tháo trục đường, tim, phổi, thận, suy giảm miễn dịch).

Viêm phổi (PNEUMOCOCCAL VACCINE)

Người >65 tuổi, không có nguy cơ cao, giả dụ chưa chích PCV13 trước đây thì chích 1 liều PCV13, sau đó là một liều PPSV23 ít nhất 1 năm sau mũi PCV13.

Giả dụ đã có chích PPSV23 lúc trước, thì chích 1 mũi PCV13 cách mũi PPSV23 gần nhất 1 năm, nhị mũi PPSV23 phải bí quyết nhau ít ra 5 năm.

Người >65 tuổi có nguy cơ cao (bệnh tim, phổi, đái dỡ con đường nghiện rượu, gan hút thuốc) nhắc lại mỗi 5 năm.

Lịch chích dự phòng này rất tinh vi, tui đọc cũng nhức đầu, xin tham mưu với BS của bạn.

TDap (uốn ván-bạch hầu-ho gà).

Chích nhắc lại mỗi 10 năm.

VARICELLA ZOSTER VACCINE (Shingles)

Cho người >60 tuổi, 1 liều độc nhất không cần nhắc lại.

Khuyến cáo có thể thay đổi đôi chút tuỳ theo những vùng không giống nhau, nhưng đây là những khuyến cáo thông dụng nhất. Tuỳ theo từng trường phù hợp có thể khiến cho thêm những biện pháp tầm soát khác.

Xin xem xét: Không cần phải làm cho phổ quát xét nghiệm vô tội vạ vì chỉ tốn tiền và chuốc lo lắng chứ không hữu dụng ích gì. Cũng đừng nghe khách hàng nào đó đi nội soi "toàn cục" trong khoảng miệng tới hậu môn mỗi năm, bữa nào xui thủng luôn cái ruột già là kêu trời không thấu. Có khi tầm soát không làm mạnh khoẻ mà đi theo ông bà luôn thì khổ.

Cách thức tầm soát tốt nhất là sống lành mạnh, ăn uống có lí, vận động đều đặn, chú ý đến cơ thể và đi khám bệnh sớm giả dụ có triệu chứng, khám định kỳ mỗi năm, làm cho các xét nghiệm tầm soát tiêu chuẩn, và kiếm cho mình một BS tốt mà trao thân gửi phận.

Chúc dân chúng đa dạng sức khoẻ.

Bs Trương Hoàng Hưng

(Phòng khám Nhi MD KIDS PEDIATRICS, TP Irving, Texas, Hoa Kỳ)

BS Trương Hoàng Hưng tốt nghiệp Đại học Y Dược TP HCM năm 2000, sau đó làm nội trú Nhi khoa tại Đại học Y Dược TP HCM và Texas Tech University (TTU). Hiện đang hành nghề BS Nhi khoa và BS giảng dạy lâm sàng tại TTU, Texas, Hoa Kỳ.

Theo Bs Trương Hoàng Hưng

Trí thức trẻ


Xem thêm: dat xanh

Đăng nhận xét