TIN TỨC MỚI

Thứ Ba, 13 tháng 11, 2018

Ba lý bởi vì sao loài người nên run sợ một cuộc 'Đại chiến trái đất' có thể nổ ra

Cuộc xung bỗng của Đế nhạo báng Áo - Hung được khai mào với tuyên bố của Áo - Hung về cuộc chiến Đương Đầu Serbia vào bốn tuần 7 năm 1914, sau vụ ám sát Hoàng tử nước Áo Franz Ferdinand. Hậu quả là hơn 15 triệu người đã thiệt mạng, sự sụp đổ của bốn đế chế nhạo và chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa phát xít lên ngôi tại một số quốc gia hàng đầu châu Âu, cùng sự hiện ra và tháo lui của nước Mỹ với vai trò là một cường quốc toàn cầu. Hơn nữa là sự tạo ra khác đã đổi mới cả thế kỷ 20.

Chiến tranh Nhân loại thứ nhất là "sự náo động... sự biến động của tự nhiên", Bộ trưởng Bộ Nguồn vốn David Lloyd George nói, "một trận địa chấn đang khiến những tảng đá cuộc sống của châu Âu rung chuyển". Mặc dầu cuộc xung đột này đã hoàn thành cả thế kỷ trước, nhưng nó vẫn mang đến ba bài học quan trọng can hệ đến nhân loại ngày càng rối loàn của chúng tay hiện tại.

Bài học trước tiên là, hoà bình xoành xoạch mỏng mảnh hơn những gì chúng ta thấy. Vào năm 1914, châu Âu không trải qua một cuộc xung bỗng toàn diện kể từ khi xong xuôi cuộc chiến tranh Napoleon trong khoảng một thế kỷ lúc trước. Một vài nhà quan sát tin rằng sự quay về của cuộc đổ máu đầy thảm khốc như vậy là số đông không thể. Tác gia người Anh - Norman Angell kể lại, chỉ một vài năm trước khi Thế chiến I diễn ra, rằng những gì chúng ta hiện giờ gọi là thế giới hoá đã khiến sự xung chợt quyền lực trở thành lỗi thời. Ông lập luận, chiến tranh đã trở nên vô ích bởi hoà bình và mối liên hệ kinh tế, nguồn vốn càng ngày càng cao giữa các nước nhà châu Âu lớn đã tạo nên sự cực thịnh.

Angell có tư tưởng hăng hái, tin rằng thông tin giao thông được cải thiện đã gắn kết quả đât với nhau, rằng sự phân xử mang tính quốc tế khiến cho các trận chiến tranh không cần thiết và rằng chủ nghĩa dân tộc bị bè lũ áp bởi những tinh thần hệ mới hơn, có tính giác ngộ hơn và cải thiện cơ chế hợp tác quốc tế.

Sự bùng nổ của Thế chiến I cho thấy rằng những xu hướng này không bảo đảm cho sự hoà bình, bởi đa số những nhân tố đó rất dễ bị các hàng ngũ xung đột và khó khăn ám muội "vượt mặt".

Giả dụ giả thiết rằng trận chiến giữa các cường quốc hiện giờ chẳng thể xảy ra - rằng sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế sẽ tự động khiên chế những bít tất tay đang gia tăng giữa Mỹ và China, sự giác ngộ của loài người sẽ mang chủ nghĩa dân tộc và xâm lăng đến các giai đoạn của lịch sử - và chúng ta cũng vậy, hoà bình của chính chúng ta còn phong phanh hơn những gì từng nghĩ.

Thứ nhì, Thế chiến I nhắc nhở chúng ta rằng khi hoà bình được tạo lập và trật tự quốc tế sụp đổ, hậu quả có thể tồi tệ hơn số đông công chúng tưởng tượng. Ngay cả khi sau Thế chiến I nổ ra, đa dạng nhà quan sát tin rằng thời điểm diễn ra của nó sẽ không dài và những ảnh hưởng cũng chỉ là hạn chế.

Vào tháng 9 năm 1914, tờ the Economists đã thuyết phục các bạn đọc về "kĩ năng kinh tế và nguồn vốn sẽ làm cho những động thái cừu địch diễn ra trong một vài bốn tuần nữa với quy mô hiện tại". Dĩ nhiên, dự đoán này hoàn tài sai, bởi "ngọn nguồn" của sự bùng phát này đã sản xuất phổ quát sự sáng sủa trong phổ thông năm, trước khi chiến tranh có ảnh hưởng thảm khốc hơn.

Sự tạo ra của nhiều nước nhà hiện đại đã giúp những nhà thống trị của châu Âu có kỹ năng tiến công thuế và thống kê dân số hiệu quả hơn và mặt khác là duy trì cuộc xung bỗng nhiên này lâu hơn dự kiến. Những đột phá trong công nghệp và kĩ nghệ của thời đại hiện nay tạo điều kiện cho sự thảm sát trên quy mô lớn.

Thế chiến I cũng không quá đặc biệt, đầy đủ cuộc chiến tranh giữa những cường quốc đã phá vỡ vạc hệ thống quốc tế. Một khi đơn độc tự hiện tại sụp đổ, thì sẽ không còn dự báo nào cho những gì xảy ra sau đó nữa. Khi người Mỹ xem xét về mức độ khỏe khoắn để kiểm soát an ninh trơ tráo tự quốc tế mà giang sơn họ sản xuất để kháng cự sức ép càng ngày càng lớn đến từ các cường quốc như TQuốc và Nga thì bài học này rất đáng để ý.

Vì thế, bài học thứ ba là, khi Mỹ thoái lui khỏi quả đât, kết cuộc có thể sẽ tốt đẹp nhưng với cái giá phải trả rất lớn. Mỹ vào vai trò cần thiết đối với sự bình phục của kinh tế châu Âu trong những năm 1920. Tuy nhiên, nước này thoái thác ký kết những cam đoan về ý tưởnrg và quân sự dài hạn mà cuối cùng vẫn phải chấp hành sau Thế chiến II.

Mỹ có động thái như vậy là bởi những nguyên nhân nhường như khá dễ hiểu tham gia thời điểm đó. Đã có thái độ miễn cưỡng lan rộng trong việc huỷ bỏ truyền thống rắc rối ở châu Âu, cũng như thấp thỏm rằng các thành viên của Liên Hợp Quốc sẽ khiến cho suy yếu độc lập của Mỹ và chiếm đoạt đoạt các đặc quyền trong hiến pháp của Quốc hội đối với việc tuyên chiến. Hơn hết đó là sự tự túc trong kế hoạch sau sự thất bại của Đức và các đồng chí nhịn nhường như đã đẩy lùi những mối nguy can dự đến địa chính trị.

Tuy nhiên, lịch sử trong khoảng những năm 1930 và 1940 đã chứng minh rằng những mối gian nguy mới và thậm chí còn lớn hơn có thể đã được ngăn chặn bằng những nỗ lực kịp thời của các nền dân chủ. Mặc dù Mỹ và các bạn hữu sau cùng đã đánh bại được Berlin trong Thế chiến II, thì họ chỉ có thể khiến như vậy với cái giá của những sinh mạng, của nả và sự hủy hoại diện rộng.

chậm triển khai là lý do vì sao Mỹ lựa chọn việc can thiệp sâu sắc vào những trắc trở của châu Âu, châu Á - Thái Bình Dương và nhiều vùng trung tâm khác sau năm 1945. Bởi các quan chức Mỹ nhân thức rằng địa chính trị cũng giống như trong y học, phòng bệnh còn hơn chữa bệnh. Tại một thời gian khi tương lai của Mỹ đối với những cam đoan lãnh đạo quốc tế được đề cập trở lại, đây có nhẽ là cái nhìn sâu sắc nhất về Thế chiến I.

Hương Giang

Theo Trí thức trẻ/Bloomberg


Tham khảo thêm: bat dong san

Đăng nhận xét